close
تبلیغات در اینترنت
‏وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 2

تذکر خطاهای ذهنی فلسفه و عرفان به روش عقل، تفکیک و مناظره

‏وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 2 وحدت وجود در نگاه شهيد مطهرى 2   شهید مطهری در جای دیگر (مجموعه ‏آثار استاد شهيد مطهرى  ج‏9، ص185) چنین می‌نویسد: "عقايد و اقوال درباره وحدت وجود پس از آنكه تاريخچه اين مسأله را ذكر كرديم، اكنون ببينيم اصلا در باب وحدت وجود چه اقوال و عقايدى هست «2». در باب وحدت و كثرت وجود سه چهار نظريه وجود دارد: 1. يك نظريه همان نظريه‏اى است كه گفتيم بهتر است آن را «وحدت شهود» بناميم نه وحدت وجود؛ و اگر نگوييم كه مقصود از وحدت وجود در كلمات عرفاى دست اول وحدت…

banner
جستجوگر پیشرفته



‏وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 توصیف 2

وحدت وجود در نگاه شهيد مطهرى 2

 

شهید مطهری در جای دیگر (مجموعه ‏آثار استاد شهيد مطهرى  ج‏9، ص185) چنین می‌نویسد:

"عقايد و اقوال درباره وحدت وجود

پس از آنكه تاريخچه اين مسأله را ذكر كرديم، اكنون ببينيم اصلا در باب وحدت وجود چه اقوال و عقايدى هست «2». در باب وحدت و كثرت وجود سه چهار نظريه وجود دارد:

1. يك نظريه همان نظريه‏اى است كه گفتيم بهتر است آن را «وحدت شهود» بناميم نه وحدت وجود؛ و اگر نگوييم كه مقصود از وحدت وجود در كلمات عرفاى دست اول وحدت شهود بوده است بايد بگوييم كه مقصود از وحدت وجود در كلمات عرفاى دست دوم و حتى مثل قشيرى همين وحدت شهود بوده است. حتى قشيرى ابا دارد از اينكه بگويد عرفاى قبل از او مقصودشان از وحدت وجود، وحدت حقيقت وجود بوده است. او اصرار دارد كه نه، عرفاى قبل هم اگر وحدت مى‏گفته‏اند مقصودشان وحدت مشهود بوده نه وحدت حقيقت وجود. سعدى هم يك وحدت وجودى در بوستان دارد كه بايد آن را وحدت شهود يا وحدت مشهود ناميد و آن اين است كه مى‏گويد:

         ره عقل جز پيچ در پيچ نيست             بر عارفان جز خدا هيچ نيست‏

             توان گفتن اين با حقايق شناس             ولى خرده گيرند اهل قياس‏

             كه پس آسمان و زمين چيستند             بنى آدم و ديو و دد كيستند

 بعد مى‏گويد:

         پسنديده بگزيده‏اى هوشمند             جوابت بگويم گر آيد پسند

             كه هامون و دريا و كوه و فلك             پرى، آدميزاد و ديو و ملك‏

             همه هر چه هستند از آن كمترند             كه با هستى‏اش نام هستى برند

 اين معنايش اين است كه متناهى در برابر نامتناهى قابل نيست و قابل مقايسه نيست؛ اگر او موجود است پس اينها موجود نيستند. ولى اين، نفى واقعى هستى اينها نيست.

حرف سعدى اين است كه:

         همه هر چه هستند از آن كمترند             كه با هستى‏اش نام هستى برند

2. نظريه ديگر نظريه كثرت وجود است، كثرت مطلق؛ كثرت مطلق به معناى اينكه به عدد موجودات، «وجود» وجود دارد بدون آنكه كوچكترين سنخيت و اشتراكى ميان وجودى و وجودى باشد. مسأله اشتراك، مال ماهيات است؛ فقط ماهيات‏اند كه قابل دسته بندى و جاى گرفتن در يك مقوله و اين جور حرفها هستند، اما هر حقيقت وجودى به تمام ذات يك حقيقتى است مغاير با هر حقيقت ديگر. هر ذره‏اى در عالم وجودى دارد كه با تمام ذات مغاير است با وجودى كه ذره ديگر دارد. هيچ سنخيتى ميان وجودى و وجودى نيست.

البته اين مطلب به اين صراحت در سخن هيچ حكيمى نيامده است، ولى ملا صدرا و امثال او از بعضى حرفهاى مشّائين چنين استنباطى كرده‏اند و ما قبلا گفتيم كه چون مسأله اصالت وجود در سخنان آنها مطرح نبوده قهرا اين مسأله نمى‏توانسته است به اين شكل مطرح باشد. اما بالاخره اين مسأله فعلا به نام مشّائين سكّه خورده و به نام آنها به ثبت رسيده است؛ يعنى گفته مى‏شود كه مشّائين قائل به كثرت وجود هستند، كثرتى كه ميان هر وجودى با وجود ديگر كوچكترين سنخيتى وجود ندارد. حاجى هم مى‏گويد: «و عند مشّائيّة حقايق تباينت» يعنى مشّائين معتقدند كه هر وجودى حقيقتى است كه به تمام ذات مغاير است با وجود ديگر «1». پس اين هم يك نظريه، كه مى‏شود «نظريه كثرت».

3. نظريه ديگر در باب وحدت وجود همان نظريه عرفاست. عرفا قائل به وحدت وجود هستند بدون اينكه هيچ كثرتى در حقيقت وجود قائل باشند؛ يعنى مى‏گويند وجود يك واحد محض است بدون اينكه هيچ كثرتى در آن راه يافته باشد كه اين قهرا مساوى است با وجوب بالذات؛ زيرا حقيقت وجود مساوى است با وجوب ذاتى و قهرا مساوى است با ذات حق، پس به تمام معنى «ليس في الدار غيره ديّار» است «2». اين است كه اگر خيلى ارفاق كنند عالم را به عنوان يك مظهر و يك چيزى كه حقيقت حق در او ظهور دارد مى‏دانند، نه ذاتى كه بتواند ظاهر باشد، كه اين حرفها ديگر از محيى الدين به اين طرف است با آن صراحت كه مى‏گويد: «العالم غائب ما ظهر قطّ و اللّه تعالى ظاهر ما غاب قطّ» آنچه كه غيبت است مربوط به عالم است و آنچه ظهور است مربوط به ذات حق است. البته يك فيلسوف با عقل فلسفى هرگز زير بار اين حرف نمى‏رود، يعنى نمى‏تواند كثرات محسوس را بكلى نفى كند و بگويد اساسا چنين كثرتى وجود ندارد، و بعد هم قهرا بايد بگويد ماده وجود ندارد، حركت وجود ندارد، ...، اين كثرتها وجود ندارند و در تمام اينها فقط ظهور ذات حق را بخواهد ببيند؛ يعنى اين نظريه به اين معنا و به اين شكل قابل توجيه فلسفى نيست.

4. خود عرفا يك نظر ديگرى دارند كه شايد هر دو نظرشان را هم بشود به يك نظر برگرداند، و آن اين است كه حقيقت وجود، واحد است ولى وحدتى در عين كثرت و كثرتى در عين وحدت، يعنى واحدى است صاحب مراتب؛ نه اينكه امور متباين باشد كه بشود حرف مشّائين، و نه اينكه وحدت محض باشد كه حتى كثرت مراتبى هم نداشته باشد، بلكه يك حقيقت واحدى است كه داراى مراتب متعدد است و هر مرتبه خود همان حقيقت است نه چيز ديگر، چون اصلا مراتب جز با وحدت سنخ‏ جور در نمى‏آيد. اگر بخواهد تباين باشد ديگر امورى كه متباين هستند مراتب يكديگر نيستند.

از نظريات راجع به وحدت و كثرت وجود آنچه را كه فلاسفه قبول كرده‏اند همين نظريه است: «الوجود حقيقة ذات مراتب» وجود يك حقيقت صاحب مراتب است؛ مرتبه‏اى از او غنى است و مرتبه‏اى فقير؛ مرتبه‏اى از او شديد است و مرتبه‏اى ضعيف؛ و بلكه بين مرتبه شديد و مرتبه ضعيف مراتب گوناگون هست، كه اين شدت و ضعف‏ها باز بستگى دارد به آن ينبوع وجود يعنى سرچشمه وجود و سرچشمه هستى كه ذات حق است؛ مراتب هر چه از او دورتر مى‏شوند بيشتر به ضعف و فقر مى‏گرايند.

به هر حال اين نظريه‏اى است كه فلاسفه به آن معتقد شده‏اند. البته از اين مقدار هم كمى جلوتر رفته‏اند و به نظريه‏اى كه باز رقيقتر از اين است رسيده‏اند. خود ملا صدرا و فلاسفه نظير او به نوعى وحدت كه از اين هم قدرى رقيقتر است رسيده‏اند ولى نه به وحدت وجود عرفانى كه به وحدت محض قائل شوند و كثرت را بكلّى نفى كنند."


:: امتیاز: نتیجه : 6 امتیاز توسط 6 نفر مجموع امتیاز : 26

:: بازدید : 230
:: ارسال شده در: وحدت وجود ,
:: مطالب مرتبط: آقای امینی و تشکیک عامی!؟ - بخش دوم بحث علمی , آقای امینی و تشکیک عامی!؟ - بخش اول حواشی , وحدت وجود در نگاه آقای امینی!؟ , ‏ وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 5 , ‏ وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 4 ,
:: برچسب‌ها: وحدت وجود , فلسفه , عرفان , تغکیک , عقل ,
نویسنده
نویسنده : کریم حکیمی فرد
تاریخ : [پنجشنبه 04 مهر 1392 ] [ 15:59]
تاریخ
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
آخرین مطالب ارسالی
عارف و صوفی چه می گویند؟ تاریخ : شنبه 16 فروردین 1393
آقای امینی و تشکیک عامی!؟ - بخش دوم بحث علمی تاریخ : دوشنبه 29 مهر 1392
آقای امینی و تشکیک عامی!؟ - بخش اول حواشی تاریخ : جمعه 26 مهر 1392
وحدت وجود در نگاه آقای امینی!؟ تاریخ : سه شنبه 09 مهر 1392
‏ وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 5 تاریخ : دوشنبه 08 مهر 1392
‏ وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 4 تاریخ : یکشنبه 07 مهر 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 3 تاریخ : شنبه 06 مهر 1392
‏وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 2 تاریخ : پنجشنبه 04 مهر 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 1 تاریخ : چهارشنبه 03 مهر 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 0 تاریخ : چهارشنبه 03 مهر 1392
میرزا مهدی اصفهانی و تفکیک تاریخ : شنبه 30 شهریور 1392
تفکیک عقل از نقل یا تفکیک فلسفه از نقل!؟ تاریخ : پنجشنبه 28 شهریور 1392
جریان تفکیک یا مکتب تفکیک!؟ تاریخ : چهارشنبه 27 شهریور 1392
میلاد امام رضا(ع) مبارک تاریخ : دوشنبه 25 شهریور 1392
تتمه تفکیک چیست و تفکیکی کیست؟ تاریخ : جمعه 22 شهریور 1392
تفکیک چیست و تفکیکی کیست؟ تاریخ : پنجشنبه 21 شهریور 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 1– مقدمه تاریخ : چهارشنبه 20 شهریور 1392
مناظره یا مشاجره!؟ تاریخ : یکشنبه 10 شهریور 1392
اطلاعیه تاریخ : سه شنبه 05 شهریور 1392
پاسخ به شروط آقای امینی برای مناظره تاریخ : پنجشنبه 31 مرداد 1392
اعلام مناظره چرا مخفیانه!؟ تاریخ : سه شنبه 29 مرداد 1392
اعلام مناظره وبلاگ amini142.parsiblog.com تاریخ : سه شنبه 29 مرداد 1392
مناظره یا پز مناظره!؟ تاریخ : یکشنبه 20 مرداد 1392
خطاهای ذهنی نوشتار -معنای سنخیت در فلسفه-آقای وکیلی تاریخ : دوشنبه 14 اسفند 1391
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند-آقای وکیلی)-بخش چهارم و پایانی تاریخ : پنجشنبه 03 اسفند 1391
حذف نظرات نوشتارهای آقای وکیلی تاریخ : چهارشنبه 02 اسفند 1391
خطاهای ذهنی استاد فیاضی تاریخ : سه شنبه 01 اسفند 1391
خلاصه ای از (تعارض قاعده ضرورت علی با اختیار) تاریخ : یکشنبه 29 بهمن 1391
هشدار به سایت فارس نیوز و مشرق نیوز تاریخ : یکشنبه 29 بهمن 1391
خطاهای ذهنی نوشتار(تنزیه و تشبیه خداوند-تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)-بخش سوم تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1391
تذکری کوتاه به آقای رمضانی تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1391
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند-تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)-بخش دوم تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1391
خطای ذهنی (ریشه‌های مکتب تفکیک از زبان غرویان) و کتاب (جدال با مدعی) آقای غفاری تاریخ : پنجشنبه 12 بهمن 1391
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی) - بخش اول تاریخ : سه شنبه 10 بهمن 1391
تفکیک اندیشه از نوشتار تاریخ : شنبه 07 بهمن 1391
تفکیک مطالب علمی از حاشیه‌ها تاریخ : شنبه 07 بهمن 1391
نقدی بر وبلاگ خطاهای ذهنی تاریخ : چهارشنبه 04 بهمن 1391
سخنی با مخالفان فلسفه و عرفان تاریخ : یکشنبه 01 بهمن 1391
آیا شناخت خداوند ملازم با سنخیت است؟ تاریخ : یکشنبه 24 دی 1391
تذکراتی کوتاه درباره هدف وبلاگ خطاهای ذهنی تاریخ : شنبه 23 دی 1391
معانی محال تاریخ : پنجشنبه 21 دی 1391
انواع نقد تاریخ : چهارشنبه 20 دی 1391
سراب فلسفه تاریخ : چهارشنبه 20 دی 1391
تشبیه خداوند در اصالت وجود تاریخ : سه شنبه 19 دی 1391
خطای ذهنی اشتراک لفظی عرفان تاریخ : سه شنبه 19 دی 1391
مجبور به مجبوریت انسان در فلسفه و عرفان تاریخ : دوشنبه 18 دی 1391
فرق بین فلاسفه و گزاره های فلسفی تاریخ : یکشنبه 17 دی 1391
مخالفت گزاره های فلسفی با متون دینی تاریخ : شنبه 16 دی 1391
خلط بین یقین منطقی و یقین روانی تاریخ : جمعه 15 دی 1391
نقد مغرضانه تاریخ : چهارشنبه 13 دی 1391
user
progress عضو شويد

نام کاربری :
رمز عبور :

progress فراموشی رمز عبور؟

progress عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
آمار مطالب آمار مطالب
کل مطالب کل مطالب : 55
کل نظرات کل نظرات : 1
آمار کاربران آمار کاربران
افراد آنلاین افراد آنلاین : 1
تعداد اعضا تعداد اعضا : 3

کاربران آنلاین کاربران آنلاین

آمار بازدید آمار بازدید
بازدید کلی بازدید کلی : 33,035

اطلاعات شما اطلاعات شما
آِ ی پیآِ ی پی : 54.227.31.145
مرورگر مرورگر :
سیستم عامل سیستم عامل :
RSS

Powered By
Rozblog.Com
Translate : RojPix.ir