close
تبلیغات در اینترنت
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی) - بخش اول

تذکر خطاهای ذهنی فلسفه و عرفان به روش عقل، تفکیک و مناظره

خطاهای ذهنی نوشتار "تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی" به قلم حجت‌الاسلام محمدحسن وکیلی   بخش اول   نوشتار"تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی" توسط آقای وکیلی به آدرس www.mashreghnews.ir/fa/news/188703   و    www.farsnews.com/newstext.php?nn=13911104000809 منتشر شده است.…

banner
جستجوگر پیشرفته



خطاهای ذهنی نوشتار

"تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی"

به قلم

حجت‌الاسلام محمدحسن وکیلی

 

بخش اول

 

نوشتار"تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی" توسط آقای وکیلی به آدرس

www.mashreghnews.ir/fa/news/188703   و    www.farsnews.com/newstext.php?nn=13911104000809

منتشر شده است.

لازم به ذکر است که قبل از این نوشتار، نوشتار " اصلی‌ترین عامل غربت ائمه(ع) " توسطحجت‌الاسلام سیدمحمدحسین سجادی در نقد آقای نصیری به آدرس    www.farsnews.com/newstext.php?nn=13911102001303   منتشر شده بود.

چون مقدماتی که برای نقد این نوشتار نوشته شده بود برای نقد نوشتار آقای وکیلی هم باید تکرار می‌شد و از طرفی دیگر خطای ذهنی هر دو مدافع فلسفه و عرفان مشترکاتی با هم داشت به نظر رسید که خطاهای ذهنی هر دو در یک نوشتار جمع شود.

توجه: هر دو نوشتار یاد شده همانند اغلب نوشتارهای مدافعان فلسفه و عرفان دارای خطاهای ذهنی است. امیدواریم تذکر خطاهای ذهنی زمینه‌ساز اصلاح اندیشه‌ها باشد.

 

تذکر 1: تفکیک بین نظریه وحدت وجود اطلاقی و بین نظریه تشکیک در وجود

برای بررسی بحث تشبیه و تنزیه خداوند لازم است که دو نظریه‌ای که مدافعان فلسفه و عرفان مدافع آن‌ها هستند از هم جدا شود. این دو نظریه عبارتند از:

1-نظریه وحدت وجود اطلاقی

2-نظریه تشکیک در وجود

توجه: نظریه وحدت وجود اطلاقی و نظریه تشکیک در وجود دو نظریه کاملا متمایز از هم هستند. پرش از یک نظریه به نظریه دیگر و کمک گرفتن از یک نظریه به نفع نظریه دیگر موجب خطای ذهنی شده و همه را گرفتار تضییع عمر و ... می‌کند.

توجه: گاهی در نظریه وحدت وجود اطلاقی سخن از تشکیک در ظهورات به میان می‌آید و گاهی تشکیک در ظهورات مطرح نیست. پس خود وحدت وجود اطلاقی حداقل به دو تقریر بیان می‌شود. در نتیجه سه نظریه خواهیم داشت.

توجه: تشکیک در ظهورات را تشکیک عرفانی و تشکیک در وجود را تشکیک فلسفی نام نهاده‌اند. البته تشکیک دیگری به نام تشکیک منطقی وجود دارد که اگر لازم آید در جایگاه خود تذکر داده خواهد شد.

تذکر: عدم توجه به فرق معانی تشکیک‌ موجب خطاهای ذهنی متعددی می‌گردد لذا لازم است توجه کافی بدان مبذول گردد.

تذکر: آقایان سجادی و وکیلی باید در قدم اول موضع خود را دقیقا مشخص کنند که از کدام یک از این سه نظریه دفاع می‌کنند. این بدان منظور است که آقایان مدافع فلسفه و عرفان دانسته یا ندانسته بین این سه نظریه خلط می‌کنند و برای دفاع از مطلبی گاهی متوسل به یک نظریه و گاهی متوسل به نظریه دیگر می‌شوند و این خود خطای ذهنی عظیمی است که اصلاح آن در میانه بحث معونه بیشتری می‌طلبد لذا در قدم اول تعیین موضع ضروری است.

توجه: در این نوشتار ما فرض را بر این می‌گیریم که هر دو نفر مدافع نظریه وحدت وجود اطلاقی هستند زیرا قراین کلامیه نشان از آن دارد. اگر تغییر نظری باشد اصلاح گردد.

توجه: چون نظریه "وحدت وجود اطلاقی موافق تشکیک در مظاهر" با نظریه "وحدت وجود اطلاقی مخالف تشکیک در مظاهر" در سطحی که این دو مدافع فلسفه و عرفان در بحث تشبیه وارد شده‌اند فرق چندانی با هم ندارند اصراری بر تعیین موضع در این سطح نیست ولی در ادامه بحث‌ اگر به خطای ذهنی برخورد کنیم تذکر داده خواهد شد تا موضع خود را دقیقا مشخص کنند.

توجه: ما هر سه نظریه را نادرست می‌دانیم و به دلایل نادرستی هر سه در نوشتارهای بعدی خواهیم رسید. البته اشاره‌ای کوتاه لازم است که:

کسانی که دنبال هستی شناسی عقلی و برهانی هستند نمی‌توانند ملتزم به نظریه وحدت وجود اطلاقی باشند زیرا یکی از لوازم پذیرش این نظریه انکار محال بودن اجتماع نقیضین است و فقط کسانی به این نظریه تمایل پیدا می‌کنند که رویکرد عرفانی دارند و مباحث عقلی را در این بحث ناکارآمد می‌دانند و به طور وراء طور العقل قایلند و نه اجتماع نقیضین و نه اجتماع ضدین برایشان اهمیتی ندارد و...

 

تذکر 2: انواع تشبیه

تقسیمی که آقای وکیلی ارایه داده‌اند از جهتی نقص دارد که موجب خطای ذهنی است لذا تقسیم دیگری ارایه می‌شود تا در تحلیل‌های دقیق دچار مشکل نشویم:

تشبیه به معنای حکم کردن یا... به شباهت دو شی است یا به تعبیر دقیق‌تر حکم کردن یا... به شبیه بودن دو شی است.

این دو شی می‌توانند در موارد زیر با هم شبیه باشند:

1-شباهت در تمام حقیقت

2-شباهت در بعض از حقیقت

3-شباهت در صفت از نوع مفاهیم ماهوی

4-شباهت در وصف از نوع مفاهیم ثانی فلسفی

5-...

 

تذکر 3: انواع تمایز

دو شی می‌توانند در موارد زیر از هم متمایز باشند:

1-تمایز به تمام حقیقت که تباین به تمام ذات گفته می‌شود. مثل تباین دو عرض کم و کیف

2-تمایز به بعض از حقیقت مثل تمایز انسان و اسب

3-تمایز به امور عرضی مثل تمایز حسن و حسین

4-...

5-تمایز به شدت و ضعف و تقدم و تاخر و ... مثل تمایز به علت و معلول

توجه: هر گاه دو شی در حقیقت مشترک باشند و تمایز آن دو به شدت و ضعف و تقدم و تاخر و ... باشد این نوع از اشتراک و تمایز در زبان فلسفه به تشکیک فلسفی مشهور است که در آن وجه اشتراک واحد و وجه امتیاز دو شی به همان وجه اشتراک برگشت دارد. البته این نحوه تشکیک چون در نظریه اصالت وجود اثبات می‌شود لذا تشکیک در حقیقت وجود نامگذاری شده است که به اختصار به آن تشکیک در وجود گفته می‌شود.

تذکر: هم نظریه اصالت وجود و هم نظریه تشکیک در وجود از لحاظ برهانی لنگ می‌زنند و دلایل نادرستی استدلال هر دو در جایگاه خود خواهد آمد. این جا چون مقام توصیف است ناچاریم بیانی همانند بیان مدافعان فلسفه و عرفان داشته باشیم لذا بیان این مطالب به معنای تایید درستی این نظریه‌ها نیست.

تذکر: این دسته‌بندی‌ها فقط برای این است که فهم بهتری از مطالب اصلی مثل بحث تشبیه و مفهوم تشکیک در وجود و ... داشته باشیم لذا به این مباحث فقط در حد اشاره پرداخته شده است.

 

تذکر 4: انواع تنزیه

توجه: کلمه تنزیه از الفاظی است که باید به کلمه دیگری اضافه شود تا معنای آن کامل گردد مثلا تنزیه از ...

لذا متناسب با کلمه‌ای که بعد از لفظ تنزیه می‌آید معنای تنزیه هم شفاف‌سازی می‌شود. در بحث حاضر تنزیه در مقابل تشبیه به کار برده می‌شود و چون در بحث تشبیه، انواع تشبیه را داریم پس متناسب با نوع تشبیه، انواع تنزیه را خواهیم داشت لذا می‌توان چنین گفت:

1-تنزیه از شباهت در تمام حقیقت

2-تنزیه از شباهت در بعض از حقیقت

3-تنزیه از شباهت در صفت از نوع مفاهیم ماهوی

4-تنزیه از شباهت در وصف از نوع مفاهیم ثانی فلسفی

5-تنزیه از...

تذکر: عدم شفافیت در معنای تنزیه موجب خطاهای ذهنی است.

 

حال با توجه به تذکرات ذکر شده به سراغ مدارک دینی می‌رویم تا بدانیم که:

نظر دین در بحث تشبیه چیست؟

 

بخش‌های بعدی این نوشتار ان شاء الله بزودی خواهد آمد


:: امتیاز: نتیجه : 5 امتیاز توسط 5 نفر مجموع امتیاز : 5

:: بازدید : 321
:: ارسال شده در: خطاهای ذهنی ,
:: مطالب مرتبط: وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 1– مقدمه , خطاهای ذهنی نوشتار -معنای سنخیت در فلسفه-آقای وکیلی , خطاهای ذهنی استاد فیاضی , خطاهای ذهنی نوشتار(تنزیه و تشبیه خداوند-تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)-بخش سوم , خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند-تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)-بخش دوم ,
:: برچسب‌ها: خطاهای ذهنی , تشبیه , تنزیه , تمایز , وحدت وجود , تشکیک در وجود ,
نویسنده
نویسنده : کریم حکیمی فرد
تاریخ : [سه شنبه 10 بهمن 1391 ] [ 1:40]
تاریخ
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
آخرین مطالب ارسالی
عارف و صوفی چه می گویند؟ تاریخ : شنبه 16 فروردین 1393
آقای امینی و تشکیک عامی!؟ - بخش دوم بحث علمی تاریخ : دوشنبه 29 مهر 1392
آقای امینی و تشکیک عامی!؟ - بخش اول حواشی تاریخ : جمعه 26 مهر 1392
وحدت وجود در نگاه آقای امینی!؟ تاریخ : سه شنبه 09 مهر 1392
‏ وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 5 تاریخ : دوشنبه 08 مهر 1392
‏ وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 4 تاریخ : یکشنبه 07 مهر 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 3 تاریخ : شنبه 06 مهر 1392
‏وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 2 تاریخ : پنجشنبه 04 مهر 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 1 تاریخ : چهارشنبه 03 مهر 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 2 – توصیف 0 تاریخ : چهارشنبه 03 مهر 1392
میرزا مهدی اصفهانی و تفکیک تاریخ : شنبه 30 شهریور 1392
تفکیک عقل از نقل یا تفکیک فلسفه از نقل!؟ تاریخ : پنجشنبه 28 شهریور 1392
جریان تفکیک یا مکتب تفکیک!؟ تاریخ : چهارشنبه 27 شهریور 1392
میلاد امام رضا(ع) مبارک تاریخ : دوشنبه 25 شهریور 1392
تتمه تفکیک چیست و تفکیکی کیست؟ تاریخ : جمعه 22 شهریور 1392
تفکیک چیست و تفکیکی کیست؟ تاریخ : پنجشنبه 21 شهریور 1392
وحدت وجود نظریه‌ای خردستیز 1– مقدمه تاریخ : چهارشنبه 20 شهریور 1392
مناظره یا مشاجره!؟ تاریخ : یکشنبه 10 شهریور 1392
اطلاعیه تاریخ : سه شنبه 05 شهریور 1392
پاسخ به شروط آقای امینی برای مناظره تاریخ : پنجشنبه 31 مرداد 1392
اعلام مناظره چرا مخفیانه!؟ تاریخ : سه شنبه 29 مرداد 1392
اعلام مناظره وبلاگ amini142.parsiblog.com تاریخ : سه شنبه 29 مرداد 1392
مناظره یا پز مناظره!؟ تاریخ : یکشنبه 20 مرداد 1392
خطاهای ذهنی نوشتار -معنای سنخیت در فلسفه-آقای وکیلی تاریخ : دوشنبه 14 اسفند 1391
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند-آقای وکیلی)-بخش چهارم و پایانی تاریخ : پنجشنبه 03 اسفند 1391
حذف نظرات نوشتارهای آقای وکیلی تاریخ : چهارشنبه 02 اسفند 1391
خطاهای ذهنی استاد فیاضی تاریخ : سه شنبه 01 اسفند 1391
خلاصه ای از (تعارض قاعده ضرورت علی با اختیار) تاریخ : یکشنبه 29 بهمن 1391
هشدار به سایت فارس نیوز و مشرق نیوز تاریخ : یکشنبه 29 بهمن 1391
خطاهای ذهنی نوشتار(تنزیه و تشبیه خداوند-تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)-بخش سوم تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1391
تذکری کوتاه به آقای رمضانی تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1391
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند-تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)-بخش دوم تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1391
خطای ذهنی (ریشه‌های مکتب تفکیک از زبان غرویان) و کتاب (جدال با مدعی) آقای غفاری تاریخ : پنجشنبه 12 بهمن 1391
خطاهای ذهنی نوشتار (تنزیه و تشبیه خداوند- تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی) - بخش اول تاریخ : سه شنبه 10 بهمن 1391
تفکیک اندیشه از نوشتار تاریخ : شنبه 07 بهمن 1391
تفکیک مطالب علمی از حاشیه‌ها تاریخ : شنبه 07 بهمن 1391
نقدی بر وبلاگ خطاهای ذهنی تاریخ : چهارشنبه 04 بهمن 1391
سخنی با مخالفان فلسفه و عرفان تاریخ : یکشنبه 01 بهمن 1391
آیا شناخت خداوند ملازم با سنخیت است؟ تاریخ : یکشنبه 24 دی 1391
تذکراتی کوتاه درباره هدف وبلاگ خطاهای ذهنی تاریخ : شنبه 23 دی 1391
معانی محال تاریخ : پنجشنبه 21 دی 1391
انواع نقد تاریخ : چهارشنبه 20 دی 1391
سراب فلسفه تاریخ : چهارشنبه 20 دی 1391
تشبیه خداوند در اصالت وجود تاریخ : سه شنبه 19 دی 1391
خطای ذهنی اشتراک لفظی عرفان تاریخ : سه شنبه 19 دی 1391
مجبور به مجبوریت انسان در فلسفه و عرفان تاریخ : دوشنبه 18 دی 1391
فرق بین فلاسفه و گزاره های فلسفی تاریخ : یکشنبه 17 دی 1391
مخالفت گزاره های فلسفی با متون دینی تاریخ : شنبه 16 دی 1391
خلط بین یقین منطقی و یقین روانی تاریخ : جمعه 15 دی 1391
نقد مغرضانه تاریخ : چهارشنبه 13 دی 1391
user
progress عضو شويد

نام کاربری :
رمز عبور :

progress فراموشی رمز عبور؟

progress عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
آمار مطالب آمار مطالب
کل مطالب کل مطالب : 55
کل نظرات کل نظرات : 1
آمار کاربران آمار کاربران
افراد آنلاین افراد آنلاین : 1
تعداد اعضا تعداد اعضا : 3

کاربران آنلاین کاربران آنلاین

آمار بازدید آمار بازدید
بازدید کلی بازدید کلی : 31,963

اطلاعات شما اطلاعات شما
آِ ی پیآِ ی پی : 54.225.17.239
مرورگر مرورگر :
سیستم عامل سیستم عامل :
RSS

Powered By
Rozblog.Com
Translate : RojPix.ir